آرامش خدایی

10 اثر منفی و غیر قابل جبران شبکه های اجتماعی بر زندگی انسان ها
فناوری ابزار مفیدی ست، اما اکثر افراد نمی‌دانند که چطور باید از آن به درستی استفاده کرد که همین مسئله می‌تواند فناوری را به ابزاری مخرب تبدیل کند. هر چقدر هم صفحه توییتر خود را دوست داشته باشید آیا واقعاً ارزش دارد که سلامتی خود را به خاطر توییت های تان به خطر بی اندازید؟ فکر می‌کنم بعد از مطالعه 10 اثر منفی شبکه‌های اجتماعی بر زندگی افراد بتوانید پاسخی منطقی و معقول به این سؤال بدهید.
تعاملات فرد به فرد یا رو در رو را کاهش می‌دهد.
با استفاده بیش از حد از شبکه‌های اجتماعی نه تنها وقت کم‌تری برای گذراندن با افرادی خواهید داشت که به صورت فیزیکی در اطراف شما حضور دارند بلکه دوستان و اعضای خانواده‌تان زمانی که ببینند شما به دستگاه‌های الکترونیکی، موبایل و گدجت های تان بیش از آن‌ها اهمیت می‌دهید از محبت شما نا امید شده و ناراحت خواهند شد. در نهایت هم افراد تمایل کم‌تری به صرف وقت و بودن در کنار شما خواهند داشت.
احساس نیاز به توجه را به شدت افزایش می‌دهد.
ارسال پست‌ها و استاتوس های غیرمفید و مبهم در فیس‌بوک به راحتی می‌تواند تبدیل به عادتی زننده و مخرب در زندگی افرادی شود که غالباً از شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کنند. رقابت بی‌پایان برای به دست آوردن لایک بیشتر و کامنت های متعدد می‌تواند زندگی شما را به نابودی بکشاند.
توجه شما را از اهداف زندگی واقعی منحرف خواهد کرد.
درک این موضوع که توجه بیش از حد افراد به دنیای مجازی و هویت خود در شبکه‌های اجتماعی آن‌ها را از رقابت در دنیای واقعی و رسیدن به اهداف مهم بازداشته بسیار آسان است. اکثر جوانان به جای اینکه با تلاش و پشتکار مهارت‌های لازم برای رسیدن به اهداف عالی خود را کسب کنند ترجیح می‌دهند به فوق ستاره‌ای در دنیای مجازی و شبکه‌هایی از قبیل فیس‌بوک، توییتر و … شوند.
خطر ابتلا به افسردگی را افزایش می‌دهد.
با توجه به مطالعات اخیر افرادی که از شبکه‌های اجتماعی استفاده‌ای اعتیاد گونه دارند نسبت به افراد عادی احساسات منفی بیشتری از جمله افسردگی را تجربه می‌کنند. افرادی که قبلاً سابقه ابتلا به افسردگی داشته‌اند بیش از دیگران در معرض خطر هستند. اگر فکر می‌کنید که غمگین شده‌اید یا کمی احساس افسردگی می‌کنید بهتر است به خود استراحتی بدهید و چند روز از شبکه‌های اجتماعی و دوستان مجازی خود فاصله بگیرید.
احتمال شکست روابط موجود در شبکه‌های اجتماعی بیش از روابطی ست که در دنیای واقعی داریم.
از حسادت و غیرتی که در روابط موجود در شبکه‌های اجتماعی وجود دارد به ندرت نتیجه مثبتی حاصل می‌شود. استفاده از شبکه‌های اجتماعی برای ایجاد روابط بیشتر و صمیمی‌تر گزینه‌ای آسان است اما بهتر است بدانید که این گزینه آسان می‌تواند خسارات غیر قابل جبرانی به روابط شما در دنیای واقعی بزند. مطالعات نشان می‌دهد زمانی که یکی از زوجین بیش از حد درگیر یک شبکه اجتماعی مانند فیس‌بوک شود همسر او تمایل بیشتری برای نظارت و کنترل اعمال و رفتار او خواهد داشت که این موضوع می‌تواند منجر به بحث‌های طولانی و در نهایت مرگ رابطه شود.
استفاده بیش از حد از شبکه‌های اجتماعی خلاقیت افراد را نابود می‌کند.
طب تجربه و به جرئت می‌گویم که شبکه‌های اجتماعی آسان‌ترین راه برای توقف رشد یا کشتن فرآیند خلاقیت در انسان است. تأثیرات منفی گشت‌وگذارهای بی‌هدف در شبکه‌های اجتماعی مانند زمانی ست که شما از روی بی‌فکری و بدون برنامه خاصی به تماشای تلویزیون و برنامه‌های این جعبه جادویی بپردازید. اگر تصمیم گرفته‌اید که بهره‌وری خود را افزایش دهید و از وقت خود استفاده‌ای بهینه کنید تمام اپلیکیشن های شبکه‌های اجتماعی را از همین امروز خاموش کنید.
قلدرهای فضای سایبری هنوز زنده و سرحال هستند.
مردم فکر می‌کنند در فضای مجازی هیچ محدودیتی وجود ندارد و به همین دلیل چیزهایی را که در زندگی واقعی به عنوان راز حفظ می‌کنند و کم‌تر بر زبان می‌آورند به آسانی در شبکه‌های اجتماعی بیان می‌کنند. اگر شما جزء این قبیل افراد نیستید باز هم این احتمال وجود دارد که روزی برخی از مسائل خصوصی خود را با کاربران دیگر در میان بگذارید و اگر همین الآن هم بیان حرف‌های خصوصی‌تان برای دیگران در فضای مجازی یکی از عادت‌هایتان است بهتر است همین جا تمامش کنید. آن‌قدرها هم که فکر می‌کنید در اینترنت ناشناس نیستید. با وجود هکرهای و کلاه بردان حرفه‌ای که در دنیای وب پرسه می‌زنند باید همیشه مراقب امنیت خود و اطلاعات محرمانه‌تان در شبکه‌های اجتماعی باشید.
مقایسه پیوسته خود با دیگران در شبکه‌های اجتماعی شما را به نابودی خواهد کشاند.
شخصیت‌های دیجیتالی افراد که در شبکه‌های اجتماعی وجود دارد به طرز چشم‌گیری با شخصیت و هویت واقعی آن‌ها متفاوت است. بعد از چند ماه درگیر شدن با این شبکه‌ها و مقایسه خود با افراد دیگر ممکن است فکر کنید که آن‌ها از شما خیلی بهترند اما بهتر است این موضوع را همیشه به خاطر بسپارید که آن‌ها هم مانند شما یک انسان هستند و درست مانند شما از نقاط ضعف و قوت مشخصی برخوردارند.
شبکه‌های اجتماعی افراد را به شدت بی‌خواب می‌کنند.
نوری که از صفحه‌نمایش دستگاه‌های الکترونیکی مختلف به چشمان شما ساطع می‌شود ذهن را فریب داده و به آن القا می‌کنند که الآن وقت خواب نیست. یکی از عوامل کلیدی برای برخورداری از سلامت جسمی و روانی کامل خواب کافی ست و عوارض بی‌خوابی‌های مکرر بر هیچ‌کس پوشیده نیست بنابراین بهتر است هنگام خواب گوشی خود را در اتاق دیگری بگذارید و آن را با خود به رخت خواب نبرید.
حریم خصوصی شما را به خطر می‌اندازد.
در بین شبکه‌های اجتماعی خرید و فروش اطلاعات افراد امری طبیعی ست و طبق افشاگری‌های اخیر اسنودن دولت‌هایی نظیر آمریکا به تمام اطلاعات افراد از جمله آدرس ایمیل، تماس‌های شما در اسکایپ و … دسترسی دارد که این امر موجب کم رنگ شدن مفهومی به نام حریم خصوصی در فضای مجازی شده است .

فرصت را مغتنم بشماریم

«قال رسول الله ان لربکم فی ایام دهرکم نفحات الا فتعرضوا لها» (1)
پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) فرمود: در ایام زندگی شما، اوقات و فرصت های مناسبی را خداوند در اختیارتان قرار می دهد، بکوشید از آن فرصت ها استفاده کنید .
مولوی از این حدیث چنین الهام می گیرد:
گفت پیغمبر که نفحت های حق
اندر این ایام می آرد سبق
گوش هش دارید این اوقات را
در ربائید این چنین نفحات را
نفحه ای آمد شما را دید و رفت
هر که را می خواست جان بخشید و رفت
نغمه ای دیگر رسید آگاه باش
تا از این هم وا نمانی خواجه باش (2)
در این که فرصت، زود از دست می رود و دیر به دست می آید، حضرت علی ( علیه السلام) می فرماید: «الفرصة سریعة الفوت بطیئة العود» (3)
بهار گوید:
فرصت مده از دست چو وقتی به کف افتاد
کاین مادر اقبال همه ساله نزاید
رسا سخن علی ( علیه السلام) را این طور بیان می کند:
به بام نیک بختان چون همایی
نشیند با هزاران ناز، فرصت
گرش دامن رها از دست سازی
کند از آشیان پرواز، فرصت
رود از دست فرصت زود، دردا
به آسانی نگردد باز، فرصت
حالت می گوید:
تا فرصت کار هست، عاقل باید
کاری کند و بهره از آن برباید
فرصت که بسی زود ز دست تو رود
بس دیر دگر باره به دستت آید
پل دنیا
عن علی بن الحسین ( علیه السلام) قال:
قال المسیح ( علیه السلام) للحواریین: «انما الدنیا قنطرة فاعبروها و لا تعمروها» (4)
از امام زین العابدین ( علیه السلام) نقل شده است که:
حضرت عیسی ( علیه السلام) به حواریون و اصحاب خاص خود فرمود: دنیا پلی است، پس باید از آن عبور کنید و آن را برای همیشه ماندن عمارت نکنید .
سعدی گوید:
دنیا که جسر آخرتش خواند مصطفی
جای نشست نیست بباید گذار کرد
دارالقرار خانه جاوید آدمیست
این جای رفتن است و نشاید قرار کرد
چند استخوان که هاون دوران روزگار
خردش چنان بکوفت که خاکش غبار کرد
ابن ایمن:
چون سرانجام زین خرابه رباط
رخت بربست بایدت ناکام
پس همان به بود که «واو» وداع
متصل با شدت به «سین » سلام
ز آن که دنیا پلی است و اهل خرد
بر سر پل نکرده اند مقام
ناصر خسرو:
چه بندی بر رباط پر خطر دل
مسافر تا به کی ماند به منزل
پلست این دهر و تو بر وی روانی
نسازد خانه، بر پل کاروانی
چو خواهی زین سرا رفتن یکی روز
شب تجرید، شمعی بر فروزی
پی نوشت ها:
1) احیاء العلوم، ج 1، ص 134 .
2) مثنوی، دفتر اول، ص 51، سطر 20 .
3) سفینة البحار، ج 2، ص 357 .
4) بحارالانوار، ج 14، ص 319 و ج 7

حکم نگهداری سگ در منزل
نگهداری سگ در منزل یا آپارتمان شرعا نباید برای همسایه ها ایجاد مزاحمت و یا سر و صدا کند، در صورت آزار دیگران این عمل حرام است در غیر این صورت نگهداری سگ کراهت دارد و زیبنده افراد با ایمان نیست!. لازم به ذکر است اگر قانونی درباره نگهداری سگ در آپارتمان و سطح شهر باشد باید رعایت شود.
1. از امام صادق علیه السلام روایت شده است که فرمود: «مکروه است مسلمان در خانه‌اش سگ نگه دارد».(مگر در مواردى که خواهد آمد).
2. نیز در روایتى موثّق فرمود: «هر کس در خانه‌اش سگ نگه دارد، هر روز مقدارى از ثواب اعمالش کاسته مى‌شود».[2]
موارد مجاز نگهدارى سگ
1. در حدیث است که حضرت رسول صلى الله علیه و آله به عدّه‌اى که خانه‌هایشان از شهر دور بود اجازه داد (که براى حفاظت) سگ نگاه دارند.[3]
2. در روایتى صحیح مى‌خوانیم که حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: «خیرى در (نگهدارى) سگ‌ها نیست، مگر سگ شکارى یا سگ گلّه (وسگ پاسبان)».[4]
حکم شرعی خرید و فروش سگ
3. از امام صادق علیه السلام روایت شده است که فرمود: «سگ شکارى را در خانه نگهدارى نکن، مگر اینکه بین تو وآن درى باشد که بر روى سگ بسته شود».[5]
4. در حدیثى موثّق ومعتبر آمده است که: حیوانات را به جنگ همدیگر انداختن کار خوبى نیست، مگر سگى که براى شکار حیوانات بفرستند.[6]
5. در چندین روایت معتبر آمده است که: هرگاه حیوانى را سگ شکارى تعلیم‌دیده شکار کند، اگر هنگامى به آن برسى که هنوز جان در بدن دارد آن را ذبح کن واگر جان نداشته باشد حلال است؛ مشروط بر اینکه به هنگام فرستادن سگ به سوى شکار، بسم الله گفته باشى وآنچه را حیوانات دیگر یا سگى که براى شکار تعلیم داده نشده شکار کنند، اگر زمانى به آن برسى که هنوز جان دارد وآن را ذبح کنى حلال است؛ در غیر این صورت حرام است وهر حیوانى را که با تیر (پیکان‌دار یا بى‌پیکان) شکار کنى به گونه‌اى که تیر در بدنش فرو رود، چنانچه هنگامى به او برسى که جان داشته باشد آن را ذبح کن واگر جان داده باشد در صورتى که به هنگام انداختن تیر، نام خدا را برده باشى حلال است. واگر با شمشیر ونیزه وسلاح‌هاى دیگر (از این قبیل) شکار کرده باشى همین حکم را دارد. وچنانچه با سنگ یا تفنگ یا کمان یا گلوله وسایر چیزهایى که از جنس آهن نیست وشکار بر اثر سنگینى آن چیز از پا بیفتد، چنانچه زمانى به آن برسى که جان داشته باشد وآن را ذبح کنى حلال است وگرنه حرام است».[7]
چیزهایى که حیوانات مى‌فهمند وما نمى‌فهمیم
در حدیثى معتبر مى‌خوانیم که پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله فرمود: «از پى شکار نروید که بیم ضرر براى شما مى‌رود وهنگامى که صداى سگ وفریاد الاغ را مى‌شنوید از شرّشیطان رانده‌شده به خداپناه ببرید،زیرا آنهاچیزى مى‌بینند که شما نمى‌بینید».[8]

[1] . کافى، ج 6، ص 552، ح 1.
[2] . همان، ح 2.
[3] . کافى، ج 6، ص 552، ح 2.
[4] . همان، ص 553، ح 11.
[5] . همان، ص 552، ح 4.
[6] . همان، ح 5.
[7] . کافى، ج 6، ص 203، ح 4 و5 وص 205، ح 14.
[8] . علل الشرایع، ج 2، ص 582 و583، باب 385، ح 23.

سوال
چه حیواناتی وارد بهشت می شوند و صاحبان آنها چه کرده اند که اینها وارد بهشت می شوند؟
پاسخ
لازم است قبل از پاسخ به سؤال به عنوان مقدمه به این نکته توجه کرد که: آیا حیوانات در قیامت محشور می شوند یا نه؟ و آنگاه ورود آنها به بهشت چگونه است؟
در پاسخ به سؤال اول باید گفت در خصوص اینمسئله بین علماء اهل فن اختلاف است، گروهی قائلند به این که قیامت مخصوص جنّ و انس است و حیوانات در قیامت محشور نخواهند شد لیکن بر اساس ظاهر بعضی آیات و روایات مشهور بین بزرگان و مفسران این است که حیوانات هم مثل انسانها در قیامت مبعوث گردیده . و به اندازة درک و شعورشان جزاء داده خواهند شد .
و صریحترین آیه که این منظور را می رساند آیة 38 از سورة انعام می باشد: «وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِی الْأَرْضِ وَ لا طائِرٍ یَطِیرُ بِجَناحَیْهِ إِلاَّ أُمَمٌ أَمْثالُکُمْ ما فَرَّطْنا فِی الْکِتابِ مِنْ شَیْ‏ءٍ ثُمَّ إِلى رَبِّهِمْ یُحْشَرُونَ».
دابّه به معنای همة جنبندگان روی زمین است و طائر به هرگونه پرنده ای گفته می شود.
بنابراین آیة شریفه از یک رستاخیر عمومی برای تمام موجودات زنده خبر داده می فرماید: هیچ جنبده ای در زمین و هیچ پرنده ای که با دو بال خود پرواز می کند نیست مگر اینکه امتهایی همانند شما هستند، ما هیچ چیز را در این کتاب فروگذار نکردیم، سپس تمام آنها به سوی خداوند در رستاخیز جمع می شوند.»
به عقیدة بیشتر مفسران ضمیر «هم» در عبارت ثم الی ربهم به انواع و اصناف جنبندگان و پرندگان بر می گردد و به این ترتیب قرآن برای همة موجودات جنبنده قائل به رستاخیز شده است.[1]
در روایات متعددی هم به رستاخیز حیوانات اشاره شده است از جمله:
از ابوذر نقل شده که می گوید، ما خدمت پیامبر ـ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم ـ بودیم که در پیش روی ما دو بُز به یکدیگر شاخ زدند، پیامبر اکرم ـ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم ـ فرمود: می دانید چرا اینها به یکدیگر شاخ زدند؟ حاضران عرض کردند: خیر! پیامبر ـ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم ـ فرمود: لیکن خداوند می داند و به زودی در میان آنها داوری خواهد کرد.[2]
و در حدیث دیگری از پیامبر ـ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم ـ نقل شده که فرمود: «استفرهوا ضحایاکم فاِنّها مَطایاکم علی الصراط»؛ به حیوانات قربانی (حیواناتی که در راه خداوند ذبح کرده می شوند) نیکی و احسان کنید زیرا آنها وسیله عبور شما از صراط هستند.[3]
و هم چنین روایات دیگری وجود دارند که حکایت از رستاخیز حیوانات می کنند ـ بطوری که هر حیوانی که مورد ستم و ظلم واقع شده باشد چه از جانب صاحبش و یا از طرف حیوانات دیگر، در قیامت به حقوق او رسیدگی می شود، که در ذیل آیة شریفة سورة انعام، حدیثی از پیامبر اکرم ـ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم ـ نقل شده است که بعض از مفسرین هم آن را نقل کرده اند که فرمود: خداوند تمام این جنبندگان را روز قیامت بر می انگیزاند و قصاص بعضی را از بعض می گیرد، حتی قصاص حیوانی را که شاخ نداشته و دیگری بی جهت به او شاخ زده است از او خواهد گرفت.[4]
از مطالبی که از ظاهر آیات و روایات فهمیده می شود این است که اجمالاً می توان وجود رستاخیز را برای حیوانات اثبات کرد.
امّا در پاسخ بخش دوّم سؤال که چه حیواناتی به بهشت می روند؟ باید گفت اینکه بعد از قیامت عاقبت کار حیوانات به کجا می رسد، آیا به بهشت می روند؟ یا به جهنم… یا نابود می شوند؟ و در قیامت فقط برای احقاق حق محشور می شوند، در این باره دلیل روشنی از آیات و احادیث معتبر در دسترس نیست و باید گفت و الله العالم.
گرچه در همین مورد هم روایاتی وجود دارد لیکن نمی توان بطور قطع به آنها استناد کرد، از جمله:
قال الصادق ـ علیه السّلام ـ : «اَیُّ بعیر حج علیه ثلاث حجج یجعل من نعم الجَنّة.»
( : امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمود: کسی که با شتری سه باربه حج شرفیاب شود مرکبش بهشتی خواهد بود.)[5]
قال رسول الله ـ صلّی اللّه علیه و آله و سلّم ـ : «اَنّ خیول الغزاة فی الدنیا خیو لهم فی الجَنَّة.»
( اسبان عرصة جنگ (جنگهایی که برای اعتلای اسلام بوده است) اسبان بهشت خواهند بود.)[6]
و همچنین روایات دیگری که در مورد سگ اصحاب کهف یا حمار بلعم باعورا و… نقل شده است.
و بر فرض صحت اسناد این روایات و اعتبار آنها، در می یابیم که بعضی از حیوانات که عمل ویژه ای در راه خدا از آنها سرزده و یا توسط صاحب خود، در راه خدا بکار گرفته شده اند وارد بهشت می شوند نه همة حیوانات.
در پایان ذکر یک نکته درخور توجه است:
از آنجا که قیامت و احوالات آن کلاً از دسترس عقل، حس و تجربة ما خارج است لذا اظهارنظر کردن در مورد جزئیات قیامت خارج از درک و عقل انسانهاست و برای این منظور باید تسلیم وحی شد و از اظهارنظر کردن بی مورد و احیاناً خرافی اجتناب کرد، تا در اخذ معارف دینی دچار لغزش و انحراف نشویم.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1. تفسیر نمونه، جلد 20، ص 437 و جلد 5، ص 224 و جلد 26، ص 174.
2. بدایة المعارف، جلد دوم، تألیف سید محسن خرازی، ص 285.
3. کتاب معاد، تألیف علی عراقچی همدانی، درس بیست و ششم.

پی نوشت ها:
[1] . مکارم شیرازی، ناصر و جمعی از نویسندگان، تفسیر نمونه، انتشارات دارالکتب الاسلامیه، چاپ دوازدهم، 1368، ج5، ص221.
[2] . طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، انتشارات دارالمعرفة، چاپ دوم، ج 3ـ4، ص461.
[3] . حر عاملی، وسائل الشیعه، انتشارات آل البیت، چاپ اول، ج14، ص209.
[4] . مکارم شیرازی، ناصر و جمعی از نویسندگان، تفسیر نمونه، چاپ دوازدهم، ج 5، ص226.
[5] . شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، انتشارات دارالکتب، ج2، ص191، ح872.
[6] . مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 6، ص 130.

انواع بهشت ها در آخرت !
انواع بهشت,بهشت,بهشت چگونه است,
در آیه 12 سوره واقعه آمده: «فی جنات النعیم؛ مقربان در جناتی از نعیم هستند». «جنة نعیم» (واقعه/89) هم ما داریم. اگر «جنة نعیم» فرموده بود، یک بهشت بیشتر نبود. ولی وقتی که «جنات النعیم» می گوید (بهشتهایی از نعیم) از انواعی از بهشتها را مخصوصا برای اهل اخلاص بیان می کند که در آیات سوره رحمن هم خواندیم، بهشتهای روحی و معنوی ای که وجود دارد و درجاتی بالاتر از بهشتهای مادی است.
آنها اموری است غیر قابل توصیف، بر عکس بهشت مادی که قابل توصیف است. اول می فرماید: «فی جنات النعیم» یعنی بهشتهای قابل توصیف و بهشتهای غیرقابل توصیف، درباره آن بهشتهای غیر قابل توصیف همین قدر فرموده: «فلا تعلم نفس ما اخفی لهم من قرة اعین؛ کسی نمی تواند بفهمد که چه چیزهایی در آنجا پنهان است» (سجده/17).
بهشت هائی که در قرآن از آنها نام برده شده است چهار تا است: جنت عدن و جنت فردوس و جنت نعیم و جنت مأوی؛ هم چنان که در روایت وارد است: «قال أبو جعفر علیه السلام: أما الجنان المذکورة فی الکتاب فإنهن جنة عدن، و جنة الفردوس، و جنة نعـیـم، و جنة المأوی. و إن لله تعالی جنانا محفوفة بهذه الجنان ؛ ترجمه: امام باقر علیه السلام: بهشت هایی که در قرآن مطرح اند عبارتند از: بهشت عدن، بهشت فردوس، بهشت نعیم، بهشت ماوی و برای خداوند بهشت هایی دیگر است که با این بهشت ها محاصره شده اند» ( «علم الیقین » فیض کاشانی، طبع سنگی وزیری، ص 224).
اما جنة النعیم در بسیاری از آیات قرآن نام برده شده است؛ مانند: «والسابقون السـبقون أولئک المقربون فی جنـات النعیم؛ پیشی گیرندگان در أعمال صالحه، پیشی گیرندگان در غفران و رحمت خداوند هستند. و ایشانند مقربان خدا که در بهشت های نعیم هستند» ( آیات 10 تا 12 سوره واقعه). «جنة نعیم» (واقعه/89) هم ما داریم. اگر «جنة نعیم» فرموده بود، یک بهشت بیشتر نبود. ولی وقتی که «جنات النعیم» می گوید (بهشتهایی از نعیم) از انواعی از بهشتها را مخصوصا برای اهل اخلاص بیان می کند که در آیات سوره رحمن هم خواندیم، بهشتهای روحی و معنوی ای که وجود دارد و درجاتی بالاتر از بهشتهای مادی است. آنها اموری است غیر قابل توصیف، بر عکس بهشت مادی که قابل توصیف است. اول می فرماید: «فی جنات النعیم» یعنی بهشتهای قابل توصیف و بهشتهای غیرقابل توصیف درباره آن بهشتهای غیر قابل توصیف همین قدر فرموده: «فلا تعلم نفس ما اخفی لهم من قرة اعین؛ کسی نمی تواند بفهمد که چه چیزهایی در آنجا پنهان است» (سجده/17) و مانند: «أیطمع کل امری ء منهم أن یدخل جنة نعیم * کلا؛ آیا هر فرد از ایشان چنین طمعی دارد که در بهشت نعیم داخل شود؟ نه، چنین نیست» (آیه 38 و صدر آیه 39، از سوره المعارج ).